pivot ve join işlemleri

MBG4181 Biyolojik Veri Analizi ve Görüntüleme - Ders5

Alper Yılmaz

2026-10-26

Veri Şekillendirme ve Birleştirme

Not: Slaytlarımızda paket yüklemesinin pratik olması için sadece gerekli olan paketler yüklenmektedir. Rstudio kullandığınız zaman library(tidyverse) komutunu kullanırsanız, otomatik olarak, dplyr, tidyr, forcats, purrr, readr, stringr, tibble, ggplot2 paketleri yüklenecektir.

Bu derste

  • tidyr paketi
    • pivot_longer()
    • pivot_wider()
    • Tidy veri nedir?
    • Geniş ve uzun format
  • Temel örnekler
    • Veri şekillendirme
    • Görselleştirme için uygun format
  • dplyr paketi ile tablolar arası işlemler
    • inner_join()
    • left_join()
    • right_join()
    • full_join()
    • semi_join()
    • anti_join()
  • Uygulama örnekleri

Tidy Veri Nedir?

Tidy veri ilkelerine göre:

  1. Her değişken bir sütunda olmalıdır
  2. Her gözlem bir satırda olmalıdır
  3. Her değer kendi hücresindedir

Tidy Veri İlkeleri

Yaygın Veri Problemleri

Geniş Format (Wide)

  • Değişkenler sütun isimlerinde saklanır
  • Analiz için uygun değil
  • Excel’de görüntülemek için uygun

Uzun Format (Long)

  • Her değişken kendi sütununda
  • Analiz ve görselleştirme için uygun
  • Daha fazla satır içerir

tidyr ile Format Dönüşümleri

tidyr iki temel fonksiyon sağlar:

  • pivot_longer(): Geniş formatı uzun formata çevirir
  • pivot_wider(): Uzun formatı geniş formata çevirir

pivot_longer()

Geniş Formatı Uzun Formata Çevirme

pivot_wider()

Uzun Formatı Geniş Formata Çevirme

Gerçek Veri Örneği: Dini İnanç ve Gelir

Gelir Verilerini Uzun Formata Çevirme

Görselleştirme için Hangi Format?

Görselleştirme için uzun formattaki tablolar daha uygundur

Çoklu Değişkenleri Pivot Etme

Bazen birden fazla sütun, değer sütunu olarak kullanılabilir:

Karmaşık pivot_wider Örneği

Eksik Değerlerle Başa Çıkma

Veri şekillendirilirken eksik değerler ortaya çıkabilir:

pivot_wider ve NA değerleri

NA değerlerini doldurma

NA değerleri belirli bir değer ile (0, -) ile doldurulabilir

Join

Ayrıca, Tidyexplain sayfasındaki animasyonları izleyiniz.

İki Tablo Nasıl Birleştirilir?

dplyr paketindeki join fonksiyonları ile tablolar birleştirilebilir:

inner_join: Kesişim Birleştirme

Her iki tabloda da eşleşen kayıtları birleştirir:

left_join: Sol Tabloya Göre Birleştirme

Sol tablodaki tüm kayıtları korur, sağ tabloda eşleşme yoksa NA değerleri ekler:

right_join: Sağ Tabloya Göre

Sağ tablodaki tüm kayıtları korur, sol tabloda eşleşme yoksa NA değerleri ekler:

full_join: Tam Birleştirme

Her iki tablodaki tüm kayıtları korur, eşleşme yoksa NA değerleri ekler:

semi_join: Yarı Birleştirme

Sol tablodaki, sağ tabloda eşleşen kayıtları döndürür, ancak sağ tablodaki sütunları almaz:

anti_join: Zıt Birleştirme

Sol tablodaki, sağ tabloda eşleşmeyen kayıtları döndürür:

Görsel Özet: Join Türleri

Farklı İsimlerde Sütunlar

Birleştirmek istenilen tablolarda ortak sütunların isimleri farklı olduğunda, by=c() veya join_by() ile belirtmemiz gerekir.

by = c("öğrenci_id" = "numara") yerine join_by(öğrenci_id==numara) kullanılabilir

Birden Fazla Sütun Kullanımı

Bu durumda da, join_by(ogrenci_id, ders) kullanılabilir

join_by ile eşit olmayan join

R For Data Science kitabının “Non-equi joins” bölümünü inceleyiniz.

  • join_by(key == key) yerine join_by(key < key)
  • join_by(closest(x <= y))
  • join_by(overlaps(start, end, start, end))

Gerçek Veri Seti Örneği: Star Wars Karakterleri

Veri Setini Bölme ve Birleştirme

Uygulama: Biyolojik Veri Şekillendirme ve Birleştirme

Genom verileri genellikle farklı tablolarda saklanır ve analiz için birleştirilmesi gerekir:

Özet

Veri Şekillendirme İşlemleri

  • pivot_longer() - Geniş formatı uzun formata çevirme
  • pivot_wider() - Uzun formatı geniş formata çevirme
  • Tidy veri prensipleri
  • Eksik değerlerle başa çıkma

Tablo Birleştirme İşlemleri

  • inner_join() - Kesişim birleştirme
  • left_join() - Sol tabloya göre birleştirme
  • right_join() - Sağ tabloya göre birleştirme
  • full_join() - Tam birleştirme
  • semi_join() - Yarı birleştirme
  • anti_join() - Zıt birleştirme