MBG4181 Biyolojik Veri Analizi ve Görüntüleme - Ders5
Alper Yılmaz
2026-10-26
Veri Şekillendirme ve Birleştirme
Not: Slaytlarımızda paket yüklemesinin pratik olması için sadece gerekli olan paketler yüklenmektedir. Rstudio kullandığınız zaman library(tidyverse) komutunu kullanırsanız, otomatik olarak, dplyr, tidyr, forcats, purrr, readr, stringr, tibble, ggplot2 paketleri yüklenecektir.
Bu derste
tidyr paketi
pivot_longer()
pivot_wider()
Tidy veri nedir?
Geniş ve uzun format
Temel örnekler
Veri şekillendirme
Görselleştirme için uygun format
dplyr paketi ile tablolar arası işlemler
inner_join()
left_join()
right_join()
full_join()
semi_join()
anti_join()
Uygulama örnekleri
Tidy Veri Nedir?
Tidy veri ilkelerine göre:
Her değişken bir sütunda olmalıdır
Her gözlem bir satırda olmalıdır
Her değer kendi hücresindedir
Tidy Veri İlkeleri
Yaygın Veri Problemleri
Geniş Format (Wide)
Değişkenler sütun isimlerinde saklanır
Analiz için uygun değil
Excel’de görüntülemek için uygun
Uzun Format (Long)
Her değişken kendi sütununda
Analiz ve görselleştirme için uygun
Daha fazla satır içerir
tidyr ile Format Dönüşümleri
tidyr iki temel fonksiyon sağlar:
pivot_longer(): Geniş formatı uzun formata çevirir
pivot_wider(): Uzun formatı geniş formata çevirir
pivot_longer()
Geniş Formatı Uzun Formata Çevirme
pivot_wider()
Uzun Formatı Geniş Formata Çevirme
Gerçek Veri Örneği: Dini İnanç ve Gelir
Gelir Verilerini Uzun Formata Çevirme
Görselleştirme için Hangi Format?
Görselleştirme için uzun formattaki tablolar daha uygundur
Çoklu Değişkenleri Pivot Etme
Bazen birden fazla sütun, değer sütunu olarak kullanılabilir:
Karmaşık pivot_wider Örneği
Eksik Değerlerle Başa Çıkma
Veri şekillendirilirken eksik değerler ortaya çıkabilir:
pivot_wider ve NA değerleri
NA değerlerini doldurma
NA değerleri belirli bir değer ile (0, -) ile doldurulabilir
Join
Ayrıca, Tidyexplain sayfasındaki animasyonları izleyiniz.
İki Tablo Nasıl Birleştirilir?
dplyr paketindeki join fonksiyonları ile tablolar birleştirilebilir:
inner_join: Kesişim Birleştirme
Her iki tabloda da eşleşen kayıtları birleştirir:
left_join: Sol Tabloya Göre Birleştirme
Sol tablodaki tüm kayıtları korur, sağ tabloda eşleşme yoksa NA değerleri ekler:
right_join: Sağ Tabloya Göre
Sağ tablodaki tüm kayıtları korur, sol tabloda eşleşme yoksa NA değerleri ekler:
full_join: Tam Birleştirme
Her iki tablodaki tüm kayıtları korur, eşleşme yoksa NA değerleri ekler:
semi_join: Yarı Birleştirme
Sol tablodaki, sağ tabloda eşleşen kayıtları döndürür, ancak sağ tablodaki sütunları almaz:
anti_join: Zıt Birleştirme
Sol tablodaki, sağ tabloda eşleşmeyen kayıtları döndürür:
Görsel Özet: Join Türleri
Farklı İsimlerde Sütunlar
Birleştirmek istenilen tablolarda ortak sütunların isimleri farklı olduğunda, by=c() veya join_by() ile belirtmemiz gerekir.
by = c("öğrenci_id" = "numara") yerine join_by(öğrenci_id==numara) kullanılabilir
Birden Fazla Sütun Kullanımı
Bu durumda da, join_by(ogrenci_id, ders) kullanılabilir
join_by ile eşit olmayan join
R For Data Science kitabının “Non-equi joins” bölümünü inceleyiniz.
join_by(key == key) yerine join_by(key < key)
join_by(closest(x <= y))
join_by(overlaps(start, end, start, end))
Gerçek Veri Seti Örneği: Star Wars Karakterleri
Veri Setini Bölme ve Birleştirme
Uygulama: Biyolojik Veri Şekillendirme ve Birleştirme
Genom verileri genellikle farklı tablolarda saklanır ve analiz için birleştirilmesi gerekir:
Özet
Veri Şekillendirme İşlemleri
pivot_longer() - Geniş formatı uzun formata çevirme
pivot_wider() - Uzun formatı geniş formata çevirme