Grammar of Graphics: ggplot2 paketi

alper yilmaz

2026-11-02

Verinizi görselleştirin!

ggplot paketi

  • Oldukça esnek ve güçlü
  • Tutarlı (grammar of graphics)
  • Aktif olarak geliştiriliyor ve geniş kullanıcı kitlesi
  • En başta biraz zor ama getirisi çok

Birçok kaynak mevcut

Cheatsheet

Veri tidy olmalı

  • Her değişkenin kendi sütunu olmalı
  • Her gözlemin kendi satırı olmalı
  • Her değerin kendi hücresi olmalı

Kullanılacak paket ve veri

Gapminder veri setini kullanacağız

Amaç

Gapminder sitesindeki bu görsele yakın bir görsel çizebilir miyiz?

ggplot katmanları

Scales, Geometry ve Facets arasında bir katman olarak sayılabilir.


İlk görsel

gapminder |> 
  ggplot()

İkinci görsel / veri katmanı

gapminder |> 
  ggplot(aes(x=gdpPercap, y=lifeExp))

Veriyi x ve y koordinatlarına eşledik ama nasıl gösterileceğini belirtmedik (point, line, box, cirlce, vs.)

Aesthetics (aes)

Değişkenleri (age, distance) grafik elemanlara (eksen, renk) eşler

Deneme

geomlar

gapminder |> 
  ggplot(aes(x=gdpPercap, y=lifeExp)) +
  geom_point()

Soru

  • Sizce geom_bar() ve geom_col() nasıl bir görsel üretir?
  • Eğer geom_lines() ile çizgi çizmek istersek, veriyi yıla göre mi, ülkeye göre mi gruplamak gerekir?

İşlenmiş veri ggplot’a pipe ile iletilebilir

gapminder |> 
  filter(year=="2007") |>
  ggplot(aes(x=gdpPercap, y=lifeExp)) +
  geom_point()

Note

O halde, bütün tidyverse fonksiyonları, pipe sayesinde ggplot ile birleştirilebilir!

Warning

Fonksiyonları birleştirmek için %>% veya |> kullanılırken ggplot katmanlarını birleştirmek için + kullanılır

Geom özellikleri

Geomların boyutu, rengi, şekli, genişliği ve saydamlığı (alpha):

  • sabit bir değer olarak verilebilir
  • ya da verimizdeki bir değişkene eşlenebilir

Tüm noktaların rengini değiştirme

gapminder |> 
  filter(year=="2007") |> 
  ggplot(aes(x=gdpPercap, y=lifeExp)) +
  geom_point(color="red")

Rengi bir değişkene eşleme

gapminder |> 
  filter(year=="2007") |> 
  ggplot(aes(x=gdpPercap, y=lifeExp)) +
  geom_point(aes(color=continent))

Renk: eşlemek vs. eşlememek

Eşlemeden (sabit değer)

geom_point(colour = "red")
# colour'a somut bir değer ('red') verilir

vs. eşleyerek

geom_point(aes(colour = continent))
# colour bir *değişkeni* eşler (`aes` ile)

Daha fazla özelliği eşleme

Rengi kıtaya (continent), nokta boyutunu nüfusa (pop) eşleyelim

gapminder |> 
  filter(year=="2007") |> 
  ggplot(aes(x=gdpPercap, y=lifeExp, color=continent)) +
  geom_point(aes(size=pop))

Eşlenen değerler ölçeklenebilir (Scales katmanı)

Ayrık değerlerin renkleri scale_color_discrete, scale_color_manual (ve daha birçok renk paleti paketi) ile düzenlenebilir

Sürekli verilerin renkleri scale_color_continuous, scale_color_gradient (ve daha birçok renk paleti paketi) ile denetlenir

continent ayrık, lifeExp ise sürekli bir değişkendir.

Rengi continent’e eşleyip renkleri değiştirelim.

Ayrık eşleme ölçeği

gapminder |> 
  filter(year=="2007") |> 
  ggplot(aes(x=gdpPercap, y=lifeExp, color=continent)) +
  geom_point() +
  scale_color_manual(values = c("orange", "blue","red","green","black"))

Sürekli eşleme ölçeği

Şimdi rengi lifeExp’e eşleyip renkleri değiştirelim.

gapminder |> 
  filter(year=="2007") |> 
  ggplot(aes(x=gdpPercap, y=lifeExp, color=lifeExp)) +
  geom_point() +
  scale_color_gradient(low="blue",high = "red")

X veya Y koordinatlarının ölçeklenmesi

Pratik bir kural: değer aralığı çok genişse ve büyük sayılar sonuçları görmeyi engelliyorsa logaritmik ölçek kullanın. Ya mutate ile yeni bir sütun üretebilir ya da ölçekleme fonksiyonlarını kullanabilirsiniz. Aşağıda pop verisini ölçeklemek için scale_y_log10() kullanıldı.

gapminder |> 
  filter(year=="2007") |> 
  ggplot(aes(x=gdpPercap, y=pop)) +
  geom_point()

gapminder |>
  filter(year=="2007") |>
  ggplot(aes(x=gdpPercap, y=pop)) +
  geom_point() + scale_y_log10()

Soru

  • Bir önceki görseli mutate kullanarak ( örn. mutate(poplog=log10(pop))) çizerseniz, Y eksenindeki sayılar nasıl görünür?

Birden fazla geom_point katmanı

ggplot çok güçlü ve esnektir. Farklı geomları birleştirerek özgün grafikler üretebilirsiniz. Nüfusu 100 milyondan fazla olan ülkeleri renklendirip vurgulayalım.

Bu ülkeleri içeren ayrı bir veri çerçevesi oluşturup bu ülkeleri ayrı bir geom_point katmanı olarak çizeceğiz.

populated <- gapminder |> filter(year=="2007") |> filter(pop > 100000000)
gapminder |> 
  filter(year=="2007") |> 
  ggplot(aes(x=gdpPercap, y=lifeExp)) +
  geom_point() +
  geom_point(data=populated, color="red", size=3)

Egzersiz

Siyah noktaları size=3, kırmızı noktaları size=1 şeklinde çizdirin. Katmanları ayırt edebiliyor musunuz?

Facet katmanı

gapminder |> 
  filter(year=="2007") |> 
  ggplot(aes(x=gdpPercap, y=lifeExp)) +
  geom_point() +
  facet_wrap(~continent)  # her kıta için ayrı grafikler

Sorular

  • x ve y eksenleri için varsayılan (ve doğru) limitler “not free”dir. “free_x”, “free_y” veya her ikisi birlikte olursa ne olur?
  • Yaşam beklentisi ekseninin 0’dan (en küçük değerden değil) başlamasını nasıl sağlayabiliriz?

İstatistiksel özet katmanı

gapminder |> 
  filter(year=="2007") |> 
  ggplot(aes(x=gdpPercap, y=lifeExp)) +
  geom_point() +
  geom_smooth() +
  facet_wrap(~continent) 

Tema katmanı

Grafiğinizin neredeyse tüm özelliklerini theme() fonksiyonuyla özelleştirebilirsiniz. Aynı anda birden çok özelliği değiştirerek grafiğin görünümünü değiştiren theme_* fonksiyonları da vardır.

Grafiğimize theme_classic() uygulayalım (sonuç bir sonraki slaytta).

gapminder |> 
  filter(year=="2007") |> 
  ggplot(aes(x=gdpPercap, y=lifeExp, color=continent)) +
  geom_point(aes(size=pop)) +
  scale_x_log10() +
  theme_classic()

Tema paketleri

Popüler kaynakların temalarını uygulamak için kullanabileceğiniz birçok tema paketi vardır. Tek satır kodla grafiğinize The Economist temasını uygulayalım

library(ggthemes)

gapminder |> 
  filter(year=="2007") |> 
  ggplot(aes(x=gdpPercap, y=lifeExp, color=continent)) +
  geom_point(aes(size=pop)) +
  scale_x_log10() +
  theme_economist()     # ggthemes paketi gerektirir

Başlıklar

labs() fonksiyonu başlık ve alt başlık eklemek, X ve Y eksen etiketlerini değiştirmek için kullanılabilir. Aşağıda grafiğe şu katmanı ekledik

labs(x="GDP Per Capita (USD, Log10)", y="Life Expectancy (years)", 
       title="Wealth vs. Life Expectancy", 
       subtitle="Source: Gapminder (range: 1952-2007)")

İnteraktif HTML çıktısı

Çıktınıza HTML uyumlu grafik/tablolar ekleyebilecek birçok paket vardır. Aşağıdaki kod plotly paketiyle etkileşimli bir grafik üretir. Sonuç için bir sonraki slayta bakın.

Üzerine gelerek (hover) inceleyebilir, yakınlaşıp uzaklaşabilir ve bölgeler seçebilirsiniz.

library(plotly)

gap_plot <- gapminder |> 
  filter(year=="2007") |> 
  ggplot(aes(x=gdpPercap, y=lifeExp, color=continent)) +
  geom_point(aes(size=pop)) +
  scale_x_log10() +
  theme_minimal()

# width/height pinlenmezse plotly her slayt geçişinde konteyneri yeniden ölçüp
# küçülür (revealjs transform'u ölçeklenmiş boyutu geri besler)
ggplotly(gap_plot, width = 1008, height = 595)

ggplot görselleri birer nesnedir

Grafikleri bir nesneye (programlama terimi olan object=nesne) atayıp sonra yeniden kullanabilirsiniz. Var olan bir grafiğe katman da ekleyebilirsiniz. Bir grafik oluşturup onunla farklı temaları deneyelim.

baseplot <- gapminder |> 
  filter(year=="2007") |> 
  ggplot(aes(x=gdpPercap, y=lifeExp, color=continent)) +
  geom_point(aes(size=pop)) +
  scale_x_log10()

ggplot görselleri birer nesnedir

baseplot + theme_dark()

baseplot + theme_linedraw()

Grafiklerin nesne olması, bağımsız grafiklerden bileşik figürler oluşturmaya da olanak sağlar. patchwork ve cowplot paketlerine göz atın.

Görselleri kaydetme

ggsave() fonksiyonu ürettiğiniz grafikleri kaydetmek için kullanılır. Grafikleri PNG, PDF, SVG formatlarında kaydedebilir. Yüksek kalite/çözünürlüklü görseller için görüntünün çözünürlüğü ve boyutu ayarlanabilir.

newplot <- baseplot + theme_classic()  
  
ggsave(newplot, filename="gpd-health.png", dpi = 200, width = 6, height = 6)

Özelleşmiş bir görsel

Türkiye’nin yıllara göre değişimini gösteren, OECD ortalamasını yatay çizgi olarak ekleyen ve The Economist temasını kullanan özel bir grafik çizelim. Üstüne bindireceğimiz veriyi hazırlayalım:

milli <- gapminder |> filter(country=="Turkey")
etiket <- milli |> filter(year==1982)
oecd_data <- tibble(country="oecd",year=2007,life_mean=81)

gapminder |>
  filter(year=="2007") |>
  ggplot(aes(x=gdpPercap, y=lifeExp, alpha=year)) + 
  geom_smooth() +
  geom_point() + 
  scale_x_log10() +
  geom_point(data=milli, color="red") +
  geom_hline(data=oecd_data, 
             aes(yintercept=life_mean), 
             color="gray", 
             linetype="dashed") +
  geom_text(data=etiket, aes(label=country)) +
  facet_wrap(~continent) + 
  ylim(0,100) + 
  theme_economist()

Galeriler

Github’daki awesome-ggplot2 reposu kapsamlı bir kaynak listesidir

R Graph Gallery kategorilere ayrılmış halde mümkün grafikleri gösterir

ggplot oldukça esnek bu yüzden çok özelleşmiş grafikler hazırlamak için kullanılabilir. Aşağıdaki kullanıcılar ggplot ile oldukça güzel grafikler hazırlamışlar (Bazı kullanıcılar için ayrı klasörlere bakmanız gerekebilir)

Sonunda

library(tidyverse)   # ggplot2 + dplyr
library(gapminder)
library(scales)      # alpha()

# Gapminder.org continent colors; Oceania shares Asia's pink
pal <- c(Africa   = "#00D5E8",
         Americas = "#7FE521",
         Asia     = "#FF5872",
         Europe   = "#FFE700",
         Oceania  = "#FF5872")

darken <- function(x, f = 0.75) {           # darker bubble rims
  m <- col2rgb(x) / 255
  setNames(rgb(m[1, ] * f, m[2, ] * f, m[3, ] * f), names(x))
}

gapminder |>
  filter(year == 2007) |>
  arrange(desc(pop)) |>                     # big bubbles first, small on top
  ggplot(aes(gdpPercap, lifeExp)) +
  annotate("text", x = 6000, y = 49, label = "2007",          # watermark
           size = 112, colour = "#C7CFD4") +
  annotate("text", x = c(1290, 4400, 13100, 41000), y = 96.4, # level strip
           label = c("INCOME LEVEL 1", "LEVEL 2", "LEVEL 3", "LEVEL 4"),
           size = 2.9, colour = "grey58") +
  annotate("point", x = c(2600, 7800, 23400), y = 96.4,
           shape = 18, size = 1.4, colour = "grey60") +
  annotate("text", x = 280, y = 96, label = "years",
           angle = 90, size = 2.6, colour = "grey50") +
  annotate("text", x = 94000, y = 10.7, hjust = 1, size = 2.9,
           colour = "grey45",
           label = "per person (GDP/capita, PPP$ inflation-adjusted)") +
  geom_point(aes(fill = continent, colour = continent, size = pop),
             shape = 21, stroke = 0.4) +
  scale_x_log10(
    limits = c(275, 150000), expand = c(0, 0),
    breaks = c(500, 1000, 2000, 4000, 8000, 16000, 32000, 64000, 128000),
    labels = c("500", "1000", "2000", "4000", "8000",
               "16k", "32k", "64k", "128k")
  ) +
  scale_y_continuous(limits = c(8.4, 98), expand = c(0, 0),
                     breaks = seq(10, 90, 10)) +
  scale_fill_manual(values = alpha(pal, 0.8)) +   # translucent fill
  scale_colour_manual(values = darken(pal)) +     # opaque darker rim
  scale_size(range = c(1, 34), guide = "none") +  # China ≈ 34 mm wide
  labs(x = "Income", y = "Life expectancy") +
  theme_minimal(base_size = 11) +
  theme(
    text              = element_text(colour = "grey30"),
    panel.grid.major  = element_line(colour = "grey90", linewidth = 0.4),
    panel.grid.minor  = element_blank(),
    axis.line         = element_line(colour = "grey70", linewidth = 0.4),
    axis.ticks        = element_line(colour = "grey70", linewidth = 0.4),
    axis.ticks.length = unit(3, "pt"),
    axis.text         = element_text(colour = "grey40", size = 12),
    axis.title        = element_text(colour = "grey30", size = 14),
    legend.position   = "none",
    plot.background   = element_rect(fill = "white", colour = NA),
    panel.background  = element_rect(fill = "white", colour = NA),
    plot.margin       = margin(40, 8, 18, 42)
  )

Sonunda

gganimate

Varolan figüre tek satır ekleyerek, transition_time(year), yıllara göre animasyon elde edilebilir.

Biyoloji ve biyoinformatik ile ilgili ggplot paketleri

ggbio

ggenomes

ggtrees / ggtreeextra

ggmsa